13/14 sierpnia 1944 r. - nieudane natarcie na pozycję SS w szkole przy ul. Narbutta

 

Żołnierze pułku "Baszta" na Mokotowie raz jeszcze bezskutecznie szturmują silne niemieckie punkty oporu w domu Wedla przy ul. Puławskiej i w szkole przy ul. Narbutta róg Kazimierzowskiej. Mokotów znajduje się pod silnym ostrzałem niemieckiej artylerii. W nocy z 13 na 14 sierpnia w natarciu na pozycje oddziałów SS przy ul. Narbutta zginęli kpt. Piotr Słowikowski, ppor. "Grzmotalski", kpr. Witold Dobrowolski, strz. Jerzy Adamiec, strz. Jerzy Waszkiewicz.

Soldiers of the "Baszta" regiment in Mokotów once again unsuccessfully storm the strong German resistance points at Wedel's house at ul. Puławska and at the school at ul. Narbutta and Kazimierzowska. Mokotów is under heavy artillery fire. On the night of August 13-14, the attack on the positions of the SS units at ul. Narbutta, Capt. Piotr Słowikowski.

Soldaten des "Baszta"-Regiments in Mokotów stürmen erneut erfolglos die starken deutschen Widerstandspunkte bei Wedels Haus in der ul. Puławska und in der Schule in der ul. Narbutta und Kazimierzowska. Mokotów steht unter schwerem Artilleriebeschuss. In der Nacht vom 13. auf den 14. August wurde der Angriff auf die Stellungen der SS-Einheiten in der ul. Narbutta, Capt. Piotr Slowikowski.

Bój o Królikarnie na Mokotowie

Już na początku powstania warszawskiego powstańcy zajęli Królikarnię, zespół pałacowo-parkowy znajdujący się na Mokotowie przy ulicy Puławskiej. Pomimo niemieckich ataków przez kilka tygodni bronili zajęty przez siebie teren. Dopiero 24 września 1944 r. mocno wyczerpane oddziały Pułku AK "Baszta" musiały ustąpić z Królikarni po silnym natarciu niemieckim. Obrońcy wycofali się w kierunku szkoły położonej przy ulicy Woronicza.  Szturm nieprzyjaciela zepchnął oddział por. Michała Bylinę „Michała” ku szkole. Por. „Michał” został, ciężko ranny i oddział objął por. „Klimek” (Tadeusz Jaegermann). Pałac wraz z budynkami towarzyszącymi i parkiem uległ znacznym zniszczeniom.

Walki toczące się o Królikarnię i szkołę na ulicy Woronicza upamiętnia pomnik w pobliżu wejścia do parku pałacowego od strony ulicy Puławskiej. Tworzy go pamiątkowa tablica i trzy kamienne kolumny o korynckich głowicach pochodzące ze zniszczonej w czasie powstania kamienicy. Na kolumnach widoczne są ślady po uderzeniach pocisków. 

Autorem pomnika był architekt Eugeniusz Ajewski, który w 1944 r. walczył w szeregach Pułku "Baszta". Na terenie ogrodu Królikarni powstańcy warszawscy prowadzili z Niemcami walki, w trakcie których spłonęła kuchnia, zniszczony został taras z grotą i drzewostan.

Tablica pamięci żołnierzy pułku Armii Krajowej ”Baszta”, Liceum im. Królowej Jadwigi ul. Woronicza 8 (dawna szkoła powszechna nr 36, kryptonim "Koło")

Gdzie mieszkała słynna Krystyna Krahelska?

Na ul. Juliana Fałata 6 na Mokotowie mieszkała Krystyna Krahelska "Danuta", autorka piosenki "Hej chłopcy, bagnet na broń", która została napisana dla żołnierzy "Baszty" - która stała się jedną z najpopularniejszych piosenek powstania warszawskiego. 

Legitymacja studencka Krystyny Krahelskiej

Przed wojną Krystyna Krahelska jako studentka etnografii pozowała pani Nitschowej do znanego pomnika warszawskiej syrenki, który znajduje się nad Wisłą przy moście Świętokrzyskim. Pomnik ocalał z zawieruchy wojennej, która dotknęła stolicę.  Kopia znajduje się w Muzeum Powstania Warszawskiego. Od grudnia 1939 roku Krahelska działała w Związku Walki Zbrojnej jako łączniczka i kurierka na teren Nowogródczyzny. Przewoziła broń. W latach 1943 - 1944 pracowała jako pielęgniarka w szpitalu powiatowym we Włodawie. Jako sanitariuszka jeździła do oddziałów partyzanckich i szkoliła dziewczęta do służby sanitarnej. W czasie powstania warszawskiego była sanitariuszką 1108 plutonu AK. Poległa 2 sierpnia 1944 roku wskutek odniesionych ran, kiedy udzielała pomocy rannemu żołnierzowi z dywizjonu Jeleń przy ul. Marszałkowskiej.

Kilka metrów dalej znajduje się upamiętnienie najstarszego sklepu Społem na Mokotowie.

Krystyna Krahelska, dywizjon Jeleń, Hej chłopcy bagnet na broń, pomnik warszawskiej Syrenki, Mokotów, mieszkanie Krahelskiej,

Zdobycie SGGW - 1 sierpnia 1944 roku - Rakowiecka 26 / 30 Mokotów

Na ścianie budynku SGGW na Mokotowie przy ul. Rakowieckiej 26 / 30 znajduje się tablica upamiętniająca zdobycie tych budynków przez kompanie O-2 pułku AK "Baszta" 1 sierpnia 1944 roku.

W walce zginął dowódca oddziału porucznik "Bohusz-Felek" F. Dąbrowski.


Mokotów, powstanie na Mokotowie, powstanie warszawskie, pułk Baszta, zdobycie SGGW, 1 sierpnia 1944, walki na Mokotowie, kompania O-2